Ruhsal Durum Muayenesi: Bölüm Bölüm Değerlendirme ve Klinik Örnek Bulgular
Ruhsal durum muayenesinin on bölümü, her biri için kısa klinik örnek bulgular ve sık karıştırılan terimlerin karşılaştırma tablosu.
En az iki harf yazın. Dersler, deneme sınavları, hesaplayıcılar ve notlar birlikte aranır.
Asıl prova: konular karışık; vaka ve öncüllü sorular da var. Vize ve finalden önce süre tutarak çözün.
Kaldığınız yerden devam ediyorsunuz.
Aşağıdakilerden hangisi iyileşme sürecinin dört ögesinden biri değildir?
İyileşme, hastalığın etkisi ve sınırlamalarına rağmen yaşam için yeni bir anlam ve amaç geliştirmektir; belirtilerin tümüyle kaybolması şart değildir. İyileşme güçlenmedir ve bireyin aktif katılımını gerektirir.
Uykuya eğilimi olan, yüksek sesli uyaranlara ve basit ağrılı uyaranlara yanıt veren hastanın bilinç durumu hangisidir?
Letarjide uykuya eğilim vardır; hasta yüksek sese ve basit ağrılı uyarana yanıt verir. Stuporda basit ağrılı uyarana yanıt yoktur, uyandırmak için şiddetli ve sürekli uyaran gerekir. Komada hiçbir ağrılı uyarana yanıt alınmaz.
İletişimde aktarılan mesajın etkisinde en büyük paya sahip olan öge hangisidir?
Beden dili %57-60, ses tonu %27-30, kelimeler %7-10 oranında etkilidir.
DSÖ verilerine göre 2019’da 301 milyon kişiyi etkileyen, dünyadaki en yaygın ruhsal bozukluk grubu hangisidir?
2019’da anksiyete bozuklukları 301 milyon, depresyon 280 milyon, bipolar bozukluk 40 milyon, şizofreni 24 milyon, yeme bozuklukları 14 milyon kişiyi etkiliyordu. Kadınlar erkeklerin yaklaşık iki katı etkilenir; kaygı bozukluğu olan her 4 kişiden yaklaşık 1’i tedavi görür.
Aşağıdakilerden hangisi bir hemşirelik tanısıdır?
Hemşirelik tanısı, hemşirenin müdahale edebileceği ve etmeye yetkili olduğu gerçek ya da potansiyel sağlık problemidir (ör. ümitsizlik, intihar riski, etkisiz bireysel baş etme). Diğerleri tıbbi tanıdır: hastalık merkezlidir ve süreç boyunca aynı kalır.
Toptaşı Akıl Hastanesi’nin başhekimliğini yapan ve Türk çağdaş psikiyatrisinin kurucusu olarak bilinen hekim kimdir?
Raşit Tahsin 1898’de açılan Gülhane’de akıl hastalıkları dersleri vermiştir. Rasim Adasal 1945’te Ankara Tıp Fakültesi psikiyatri kliniğini kurmuş ve psikiyatriyi topluma tanıtmıştır.
“Psikolojik nedenlerle ortaya çıkan bellek, bilinç, kimlik veya çevreyi algılama kaybı” ile tanımlanan bozukluk grubu hangisidir?
Dissosiyatif bozukluklar: dissosiyatif amnezi, dissosiyatif kimlik bozukluğu, depersonalizasyon ve derealizasyon bozukluğu. Somatoform bozukluklarda bedensel belirtiler ön plandadır (somatizasyon, konversiyon, hipokondriyazis).
1953’te yayımladığı “Terapötik Toplum” adlı eseriyle terapötik ortam kavramına dikkat çeken kişi kimdir?
Philippe Pinel moral tedaviyle anılır. Szasz antipsikiyatri akımının, Antonovsky salutogenez modelinin, Seligman pozitif psikolojinin temsilcisidir.
Kişinin kendi sağlığını oluşturma kapasitesine ve çevresindeki sağlığı güçlendiren kaynaklara odaklanan, başa çıkma ve direnç gücünü “bütünlük duygusu” olarak tanımlayan model hangisidir?
Tıbbi sosyolog Antonovsky’nin modelidir; salutogenez “sağlığın kökeni” demektir. Bütünlük duygusu yaşama isteğini, yaşamdan keyif almayı ve öğrenme isteğini kapsar; yüksekse psikolojik sağlık da yüksektir.
Türk Ceza Kanunu’nun 32. maddesine göre, akıl hastalığı nedeniyle işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan kişi hakkında aşağıdakilerden hangisi uygulanır?
Madde 32/1: Bu kişiye ceza verilmez, ancak hakkında güvenlik tedbirine hükmolunur. Davranışlarını yönlendirme yeteneği daha az derecede azalmış olan kişide ise ceza indirilir (32/2).
Kelime bulmada ya da gramerde hata olmaksızın artikülasyonda (sözcükleri çıkarmada) bozukluk olması hangisidir?
Afazi dili kavrama ve sözlü anlatım bozukluğudur ve nörolojik değerlendirme gerektirir. Disfoni fısıltıyla konuşma, mutizm konuşmama, logore denetlenemeyen aşırı konuşmadır (tipik olarak manide).
Arkadaşları yeni açılan bir restoranı önerdiğinde, kendi istediği yere gidilmesini sağlamak için “Orasının çok pis olduğunu duydum, fiyatları da çok pahalıymış” diyen kişinin iletişim biçimi hangisidir?
Manipülatif iletişimde kişi olayı tüm haliyle değil, kendisi için uygun haliyle ele alır; işine yarayan bilgiyi öne çıkarır, yaramayanı saklar. Atılgan iletişim, başkasının haklarını çiğnemeden kendi düşünce, duygu ve isteklerini iletmektir.
Aşağıdakilerden hangisi DSM-5’te “kaygı (anksiyete) bozuklukları” başlığı altında yer almaz?
OKB, DSM-IV’te anksiyete bozuklukları içindeydi. 2013’te yayımlanan DSM-5’te beden algısı bozukluğu, biriktiricilik, trikotillomani ve deri yolma ile birlikte “obsesif kompulsif bozukluk ve ilişkili bozukluklar” başlığına alındı.
Ruhsal bozukluğu olan hastada ilaç tedavisinin evreleri hangi seçenekte doğru sırayla verilmiştir?
İlaç tedavisi dört evrede gerçekleşir: başlangıç, stabilizasyon, sürdürme ve bırakma. Tedavi boyunca hasta ile hemşire arasında güven ilişkisi kurulmalı, tedavi rejimi hasta ve ailesine açıklanmalıdır.
Ryff’in psikolojik iyi olma ölçütlerinden “bireyin kendi istek ve ihtiyaçları doğrultusunda etrafındaki yaşamı etkili bir şekilde yönlendirebilme kapasitesi” hangisidir?
Ryff’in altı ölçütü: kendini kabul, bireysel gelişim, yaşam amacı, diğerleriyle olumlu ilişkiler, çevresel hakimiyet ve özerklik (kendi kendine karar verme duygusu).
Aşağıdakilerden hangisi ANA (2022) “Mesleki Performans Standartları” arasında yer almaz?
Planlama, hemşirelik uygulaması standartlarındandır: 1 Değerlendirme, 2 Tanılama, 3 Sonuç kriterlerini belirleme, 4 Planlama, 5 Uygulama, 6 Değerlendirme. 7’den 17’ye kadar olanlar mesleki performans standartlarıdır.
Risk tanısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Risk tanıda sorun henüz ortada yoktur, ancak ortaya çıkmasını kolaylaştıran faktörler vardır. Örnek: intihar düşüncesini ifade etme ve önceki girişim, “intihar etme riski (R)” tanısının risk faktörleridir.
Bellek boşluklarını gerçek olmayan bilgi ve olaylarla doldurarak kapama hangisidir?
Konfabulasyon bir paramnezi türüdür. Anterograd amnezi ileriye doğru (olaydan sonrasına ait), retrograd amnezi geriye doğru bellek kaybıdır. Hipermnezi hatırlamanın aşırı artışıdır.
Psikoterapilerde bir seansın genel süresi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Bireysel terapide seans genellikle 45, aile terapisinde 60, grup terapisinde 90 dakikadır. Haftada 1-2 seans yapılır; kısa süreli terapiler toplam 12-20 seans sürer.
Hasta: “O kadar depresifim ki yemek yiyemiyorum.” Hemşire: “Depresyonunuz iştahınızın azalmasına neden oldu.” Hemşirenin kullandığı iletişim tekniği hangisidir?
Hastanın söylediğinin aynı ya da benzer sözcüklerle tekrar edilmesidir. Söylenenin anlaşıldığını ve hastanın görüşlerine değer verildiğini gösterir. Sık kullanılması etkinliğini azaltabilir.
Alevlenme ve yinelemelere karşı hasta ve ailesine verilen eğitimde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
İlacı bırakmak, alevlenmeyi tetikleyen durumlar arasında sayılır; hastaya bundan uzak durması öğretilir.
DSM-5’e göre yaygın anksiyete bozukluğu tanısı için aşırı kaygı ve kuruntunun en az ne kadar süredir, çoğu gün bulunması gerekir?
En az altı ay. Kaygıya altı belirtiden en az üçü eşlik etmelidir (çocuklarda bir belirti yeterlidir): huzursuzluk, kolay yorulma, odaklanma güçlüğü, kolay kızma, kas gerginliği, uyku bozukluğu.
Aşağıdakilerden hangisi Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerinin (TRSM) görevlerinden biri değildir?
TRSM yataklı bir kurum değildir; belirtileri alevlenen hasta yataklı bir psikiyatri kliniğine nakledilir. Rehabilitasyon, iş-uğraş terapisi, grup ve bireysel terapi, farmakolojik tedavi izlemi de görevleri arasındadır.
“Hastanın durumu ve ihtiyacına göre, kuralları yıkmadan gösterilen iyi niyet; örneğin bazı hastalara ev izni verilirken bazılarına verilmemesi” terapötik ortamın hangi unsurudur?
Altı unsur: güvenlik, yapılandırılmış ortam, normlar, sınırlar, denge (bağımlılık ile bağımsızlık arasında yürütülen çaba) ve esneklik.
Pozitif psikolojinin denge modeline göre aşağıdakilerden hangisi, dengelenmesi gereken dört temel yaşam boyutundan biri değildir?
Model, kişinin beden/duyular, başarı/akıl, ilişkiler/temas ve gelecek/anlam boyutlarında dengeyi sağladığında tam anlamıyla sağlıklı ve üretken olabileceğini savunur.
“Sıfır bir Adana, boya badana; sıfır iki Adıyaman, senin adın pek yaman” şeklinde konuşan hastadaki düşünce bozukluğu hangisidir?
Klang çağrışımda, anlamsal bağı olmayan ama ses benzerliği gösteren kelimeler birbirini çağrıştırır. Verbijerasyon bazı kelime ya da deyimlerin anlamsızca tekrarı, enkoherans mantıksal ve gramer yapısı taşımayan anlaşılmaz düşüncedir.
Hastanın onayı olmaksızın ilaç tedavisinin uygulanabilmesi için karşılanması gereken ölçütlerle ilgili öncüller şunlardır: I. Hastanın kendisine veya başkalarına karşı tehlikeli davranış sergilemesi II. Verilecek ilacın hastaya yardım sağlamada makul bir şansa sahip olması III. Hasta yakınlarının ilacın uygulanmasını talep etmesi IV. Hastanın, tedavinin yararlarını değerlendirmede tarafsız yargıda bulunmada yetersiz olduğunun değerlendirilmesi Yukarıdakilerden hangileri bu ölçütler arasındadır?
İlaç tedavisini reddetme hakkı vardır. Zorla uygulama için üç ölçüt aranır: tehlikeli davranış, ilacın makul yarar şansı ve hastanın yararı tarafsız değerlendiremeyecek durumda olması. Yakınların talebi bir ölçüt değildir.
Bireyin vereceği yanıtı sınırlayan, yönlendiren ve birey yerine karar veren; “Taburcu olduğunuz için eminim çok seviniyorsunuzdur?” örneğindeki etkisiz soru tipi hangisidir?
Doğrusu “Taburcu olduğunuz için kendinizi nasıl hissediyorsunuz?” olurdu. Deşici soru soranın kişisel merakını gidermeye yöneliktir; ayrışmamış soru birkaç sorunun aynı anda sorulmasıdır.
EKT uygulanan hastanın hemşirelik bakımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
İşlem sonrası hastanın başı yana çevrilir, sekresyonları silinir; yatakta tek başına bırakılmaz, gözlem altında tutulur. Oral alım 2-4 saatte açılır.
Benzodiazepin kullanan hastaya verilen eğitimde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Benzodiazepinler bağımlılık yapar ve aniden kesilmez; doz kademeli azaltılır (ör. haftalık %25). Yoksunluk belirtileri kesildikten 2-14 gün sonra ortaya çıkabilir.
Güçlü ve gelişmesi gereken yönleri belirlemede kullanılan SWOT analizinde “Evime yakın diksiyon geliştirici kurslar var” ifadesi hangi alana yazılır?
Güçlü ve zayıf yönler içsel, fırsatlar ve tehditler dışsaldır. “Diksiyon problemim var” zayıf yöndür (içsel, negatif); yakındaki kurs ise fırsattır (dışsal, pozitif).
Aşağıdakilerden hangisi kurallarına uygun yazılmış bir sonuç kriteridir?
Sonuç kriteri hasta davranışına yönelik ve ölçülebilir (görülebilir, duyulabilir) olmalı, soyut ifade içermemeli, zamanı ve kaç görüşme sonunda ulaşılacağını belirtmelidir. B bir hemşire girişimidir; A, C ve E ölçülemeyen genel ifadelerdir.
Tiraminden zengin besinlerle etkileşerek hipertansif krize yol açabilen antidepresan grubu hangisidir?
Tabloya göre MAOI yan etkileri sedasyon, baş dönmesi, cinsel işlev bozukluğu ve tiramin etkileşimiyle hipertansif krizdir. Trisikliklerde antikolinerjik etkiler (ağız kuruluğu, kabızlık, bulanık görme, üriner retansiyon) ve postural hipotansiyon öne çıkar.
Annesinin ölümünü gülerek anlatan hastada gözlenen duygulanım bozukluğu hangisidir?
Uygunsuz duygulanım, duygulanımın dışavurumu ile düşüncelerin ya da konuşmanın içeriği arasında uyumsuzluk olmasıdır. Labil duygulanımda ani ve hızlı değişmeler olur; künt duygulanımda dışavurumun yoğunluğu belirgin azalır.
“Ruhsal hastalıklar yaşamın içindeki sorunlardır; öyleyse sınıflandırmaya gerek yoktur” görüşünü savunan, 1960’larda ortaya çıkan ve Cooper, Foucault ile Szasz’ın temsil ettiği akım hangisidir?
Antipsikiyatriye göre psikososyal, yasal ve etik sorunların tıbbi eylemle düzeltileceği sanılmaktadır. 1960’larda hastane temelli modelden uzaklaşılmasında da bu akımın etkisi olmuştur.
Hastadan durumu bir başkasının gözünden hayal etmesini isteyen, yeni bir iç görü kazandırmayı amaçlayan ve “Depresif olduğunuzda eşinizin davranışlarınızı nasıl gördüğünü düşünüyorsunuz?” örneğindeki soru sorma biçimi hangisidir?
Döngüsel soru daha keşfedicidir ve olayı farklı bakış açısıyla değerlendirmeyi sağlar. Ardışık soruda olaylar birbirini izleyecek şekilde doğrudan sorulur (“İlk ne zaman yaşadınız? O sırada ne hissettiniz?”). İkisi de özellikle aile ve grup durumlarında etkilidir.
Toplum-hastane denge modeliyle ilgili öncüller şunlardır: I. Ruh sağlığı hizmetlerinin yaşanılan çevreye yakın olması II. Psikiyatri yatak sayısının azaltılması III. Hastanede yatış sürelerinin uzatılması IV. Bütçenin hastaneler yerine toplum temelli hizmetlere aktarılması Yukarıdakilerden hangileri bu modelin özelliklerindendir?
Modelde hastanede yatış süreleri uzatılmaz, azaltılır (Dünya Psikiyatri Birliği, 2011).
Sistematik duyarsızlaştırmanın aşamaları karışık olarak verilmiştir: I. Kas gevşetme ya da kaygıyla baş etme tekniklerinin öğrenilmesi II. Kaygı oluşturan uyarıcıların hiyerarşik olarak sıralanması III. Hiyerarşideki durumlarla en alt basamaktan başlayarak karşılaşma ve bunları aşma Bu aşamaların doğru sırası hangisidir?
Önce uyaran hiyerarşisi oluşturulur, sonra gevşeme ya da baş etme becerisi kazandırılır, ardından hiyerarşide en alt basamaktan yukarı doğru ilerlenir. Dereceli maruz bırakma olarak da adlandırılır.
Psikiyatri kliniğinde güvenli ortam sağlamaya yönelik aşağıdaki düzenlemelerden hangisi uygun değildir?
İlaçlar kilitli dolapta saklanır, ilaç odasına giriş kontrollüdür. Ayrıca ziyaretçilerin getirdikleri kontrol edilir; madde bağımlısı hastaların odasında kolonya ve tıraş losyonu bulundurulmaz.
Standart 5’in (Uygulama) alt başlıklarından hangisi yalnızca ileri düzey psikiyatri hemşirelerini (APRN) kapsar?
Standart 5E: Yalnızca APRN’ler bazı ilaçları reçete etme yetkisine sahiptir. 2022 baskısında bu yetki standartlar arasında ayrı bir başlık olarak yer almıştır.
Sosyal zeitgeber modeliyle ilgili öncüller şunlardır: I. İstikrarlı bir sosyal ritim, biyolojik ritmi istikrarlaştırarak dengeli bir ruh hali sağlar II. Öğün, çalışma ve uyku saatleri yalnızca sosyal yaşantıyı etkiler; biyolojik ritim üzerinde etkili değildir III. Biyolojik ritimdeki bozulmalar, bipolar bozukluğa yatkınlığı olan kişilerde atağı tetikleyebilir Yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Sosyal zeitgeber’ler (sosyal zamanlayıcılar) biyolojik ritmi de etkiler; bu deneylerle gösterilmiştir. Bu nedenle sosyal ritmin istikrarı duygusal epizotlara karşı önleyicidir.
Kişiye verilen pozisyonun uzun süre korunması hangisidir?
Negativizm hareket ettirme çabalarına ve uyarılara amaçsız direnç göstermedir. Ekopraksi karşıdakinin hareketlerini taklit etmedir. Manyerizm kökleşmiş, alışkanlık haline gelmiş istemsiz basmakalıp davranışlardır.
Kısıtlama (tespit) ve tecrit uygulamalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Tecrit ya da kısıtlama, talimatın bitiş zamanına bakılmaksızın mümkün olan en kısa zamanda sonlandırılır.
Hasta: “Doktor bana hiç zaman ayırmıyor, kimse benimle ilgilenmiyor.” Hemşire: “Doktor elinden geleni yapıyor; biliyorsunuz, bakması gereken birçok hastası var.” Hemşirenin kullandığı etkisiz iletişim yöntemi hangisidir?
Savunucu durumdaki kişi enerjisini iletişime değil, kendisini ya da kurumu savunmaya harcar. İletişimde ilerleme olmaz ve karşıdaki kendini yetersiz hisseder.
Transkraniyal manyetik stimülasyon (TMS) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
TMS’de anestezi yoktur; nöbet oluşturulmadan beyin korteksi manyetik alanla uyarılır ve farklı beyin bölgelerine uygulanabilir. Baş ağrısı sık görülür, epilepsi nöbetleri görülebilir. Tedaviye dirençli depresyon, şizofreni ve OKB’de tercih edilir.
Panik düzeyde anksiyete yaşayan hastaya yaklaşımda aşağıdakilerden hangisi uygun değildir?
Yüksek anksiyetede birey karar vermekte ve problem çözmekte zorlanır; karar vermesi istenmez. Hasta güvenliği birincildir. Anksiyete kişilerarası ilişkilerle bulaşıcıdır, bu yüzden hemşire kendi duygularının farkında olmalıdır.
Işık tedavisiyle (fototerapi) ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Kişi ışık kaynağına doğrudan bakmaz, yan oturur. Uygulama süresi 1 haftadır. Tedavi depresif belirtilerde düzelme sağlar, antidepresanların etkisini ve uyku kalitesini artırır.
Aşağıdakilerden hangisi, ailenin eğitimle düzeltilmesi hedeflenen olumsuz tutumlarından biri değildir?
Ev işlerinin içeride ve dışarıda görülen kısımlarında hastadan yardım istemek, toplumsallaşmayı destekleyen önemli bir davranışçı yönlendirmedir. Diğerleri aile eğitiminde ele alınan olumsuz tutumlardır.
Almanya’daki Par-ce-val Jugendhilfe kurumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Kurumda bireysel telefon ve televizyon yoktur. Okula devam, görevler ve grup toplantılarına katılım zorunludur; ilk 6 hafta aileyle görüşme yapılmaz.
Hasta ile yapılan görüşmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Görüşme sırasında yazmaktan kaçınılır; çok gerekliyse amacı hastaya açıklanarak kısa not alınabilir. Ayrıca aynı anda birden fazla soru ve yönlendirici sorular sorulmaz.
Ruhsal durum muayenesinin on bölümü, her biri için kısa klinik örnek bulgular ve sık karıştırılan terimlerin karşılaştırma tablosu.
Terapötik ve terapötik olmayan iletişim tekniklerini hasta ile hemşire arasında geçen kısa örnek diyaloglar üzerinden öğrenin.
En sık sorulan savunma mekanizmalarının tanımları, hastane ve günlük yaşamdan örnekler ve birbirine karıştırılan çiftlerin farkları.